فصل 12 اختلاف احوال فقيران فقير چند گونه است : 1 - آنكه مال را دوست دارد و مورد ميل و رغبت اوست ، به طورى كه اگر راهى به آن بيابد در طلب آن مىكوشد ، هر چند با رنج و مشقّت باشد ، و اگر جستجوى آن را ترك كند به سبب عجز و ناتوانى است ، و اين را فقير حريص نامند . 2 - آنكه داشتن مال را از نداشتن آن دوستتر دارد ، و ليكن محبّت او به مال به درجه اى نيست كه او را به طلب آن برانگيزد ، بلكه اگر بدون طلب و بىزحمت به دست آيد مىگيرد و شاد مىشود ، و اگر طلب آن نياز به سعى و كوشش دارد به آن دست نمىيازد ، و اين را فقير قانع نامند . 3 - آنكه محبّت و رغبتى به مال ندارد و از آن گريزان و آزرده است و آن را دشمن دارد و از شرّش پرهيز مىكند ، اين را فقير زاهد نامند . اعراض فقير زاهد از مال و نكوشيدن وى در محافظت و اندوختن آن در صورتى كه به دست آيد ، اگر از بيم عقاب باشد فقر او فقر بيمناكان است . و اگر زهد او براى شوق به ثواب و پاداش باشد فقر او فقر اميدواران است . و اگر بىالتفاتى او به مال به سبب روى آوردن به خدا با تمام وجود و بدون غرض دنيوى يا اخروى باشد فقر او فقر عارفان است . چنين فقيرى نه محبّتى به مال دارد كه از حصولش شاد شود و نه كراهت